Meer verdieping en associaties bij de lezingen van de 13e zondag door het jaar.

Martin Buber schreef: De grote schat, de vervulling van je levensweg kan alleen daar gevonden worden waar je bent …God woont waar wij hem toelaten. Deze schat vindt je alleen bij jezelf.
God woont daar waar men Hem toelaat. Dat is het waar het uiteindelijk op aankomt.
Het Griekse woord pistis, dat staat voor vasthoudendheid/trouw, is een belangrijke deugd voor de samenleving (zie Mattheüs 25.21). De deugd is trouw, vasthoudend. Het woord ‘geloof’ roept andere associaties op: abstracter, ongrijpbaarder, hemelser. Het zou ook te abstract, te zwevend, te hemels verstaan kunnen worden. Exegeet Henau zegt: ‘Pistis is zorgen dat het grondwater op peil blijft, zodat je innerlijk niet uitdroogt.’

 

Cicero (106-43 voor Christus)
Het woord ‘religie’ komt zeer waarschijnlijk van relegeren = respectvol plukken, opnieuw verzamelen, nog eens door  lezen en denken, zoeken om opnieuw betekenis te geven aan. Cicero gaf als betekenis: religie is een zaak van afwegen. Een rechter moet ‘religie’ hebben en een getuige nog meer. Zij moeten respect hebben, gewetens volheid, moeten lezen en herlezen om de wereld te verstaan.

 

Gerard Reve zegt: Ik zou eindelijk wel eens een gebed onder ogen willen krijgen dat God zoekt, in plaats van hem, met van alles en nog wat, aan zijn kop te zeuren. Geloof is belangeloos en vraagt niets en smeekt zeker geen onheil af over anderen.
Maar als je voor jezelf goed weer of een veilige tocht afsmeekt, verzoek je dan impliciet niet dat God de regen en de ongelukken maar op de naaste moeten laten neerkomen. Zou zo’n reisgebed eigenlijk niet moeten zijn in de trant van: ‘indien het uw wil is dat iemand op de weg omkomt, laat het mij dan zijn’. Maar zo’n gebed kom ik niet tegen.
Een reisgebed dat God en mens althans waardig genoemd zou kunnen worden, zou ongeveer als volgt moeten luiden: ‘O God, ik sta op het punt op reis te gaan. Ik weet niet, of het misschien mijn laatste reis is. Ik wil u liefhebben. Ik hoop dat ik onderweg niemand enig ongeluk of ander kwaad zal berokkenen.Ik wil proberen niet, of veel minder, te drinken. Ik sta voor U. Ik weet dat ik – of ik veilig zal aankomen dan wel onderweg verwonding, ziekte en dood zal vinden –u altijd toebehoor. Want in leven en sterven zijt Gij in mij en ben ik in U. Ik ga nu weg. Vaarwel, o God.
(Gerard Reve, de nieuwe Linie aug.1965.)


Lees maar, er staat niet wat er staat
Toen de studenten bij elkaar waren, vroeg ik: ‘Wat zie jij, wanneer je kippen ziet?’
Student 1: dan zie ik eieren.  Die kan ik verkopen en er geld uitslaan.
Student 2: dan zie ik God-de schepper; die de kip als voedsel voor ons schiep.
Student 3: dan denk ik aan het verschil tussen mens en dier. Ik kan denken, dat kan een kip niet. Een kip is niet alleen maar kip. De zon is niet alleen maar zon. Een huis is niet alleen maar huis.

Alles heeft meerdere kanten. Heeft ‘ietsje meer’. Is geloven, is theologie niet de capaciteit om in de alledaagse dingen ‘ietsje meer’ te zien? Zo zag Jezus ‘ietsje meer’, in het veldgewas: Als God nu het veldgewas is, dat er vandaag nog staat en morgen in de oven wordt geworpen, zo kleedt, hoeveel te meer dan jullie, kleingelovigen ( Mt 6,30). Zo kunnen kinderen in een bezemsteel een trein zien, en roepen: ‘A joh! kun je niet uitkijken! Je loopt dwars door de trein!’ Het ‘ietsje meer’ kan dus ook heel realistisch zijn, en een blokkendoos blijkt vaak nog veel meer ‘ietsje meer’ te herbergen.

Sluit Jezus’ vraag ‘Wie is de mensenzoon volgens de mensen’(Math 16.13vv) hier niet bij aan? Jezus is met zijn vraag op zoek naar de eigen identiteit. De mensen weten allemaal ‘ietsje meer’ van hem te vertellen. De een zegt Johannes de Doper, een ander Elia, weer een ander Jeremia, etc. Of zie ook het opschrift bij Johannes 19.21 waar de hogepriesters tegen Pilatus zeiden: Schrijf niet ‘Koning der Joden’, maar: ‘Hij heeft gezegd: Ik ben de koning der Joden.’ De hogepriesters willen het ‘ietsje meer’ dat hiermee gezegd wordt, niet aannemen en doen het af als ‘dat zegt hij!’

 

Emeritus-pastor Henk Bloem