Deze zomer viert de stad Utrecht haar 900-jarig bestaan. Tegelijkertijd viert de Universiteit Utrecht het zomerfeest van stadspatroon Sint-Maarten. Er is een tentoonstelling in de Domkerk en je kunt al wandelend (met of zonder gids) in de voetsporen treden van Sint Maarten. RTV Utrecht heeft een documentaire gemaakt ‘Utrecht de stad van Sint Maarten’.

Tentoonstelling

In de Domkerk in Utrecht is t/m 11 augustus de tentoonstelling ‘De gelukkige stad’ te zien. In de tentoonstelling staat het verhaal van Sint-Maarten als patroon van Utrecht centraal. Er is aandacht voor zijn verering in de middeleeuwen en ook voor eigentijdse vormen van Sint-Maartensvieringen. Bezoekers maken bovendien kennis met bisschop Radboud, die in de 10e eeuw het ‘Wonderverhaal van Sint-Maarten’ optekende en daar muziek bij componeerde waarin hij een portret schilderde van een ‘felix locus’, een gelukkige stad, ondanks roerige tijden. Radbouds verhaal over de wonderbaarlijke kracht van Sint-Maartens relieken in moeilijke tijden bood de Utrechtse gelovigen hoop in een tijd dat de stad werd geteisterd door Vikingaanvallen en andere rampspoed.

In de tentoonstelling worden Radbouds composities uitgelicht en komen bezoekers meer te weten over het 12e-eeuwse handschrift UBU 406 waarin ze zijn opgetekend. Het originele handschrift is gedurende de zomermaanden te zien in het Centraal Museum (in de tentoonstelling ‘De gezonde stad’). De muziek werd live uitgevoerd door het Gregoriaans Koor Utrecht op 3 en 4 juli als onderdeel van het festivalprogramma.

Bij de tentoonstelling verschijnt ook het publieksboek ‘Het wonder van Sint-Maarten. Utrecht, een gelukkige stad’, onder redactie van Els Rose. Het boek, dat nieuw licht werpt op middeleeuwse en hedendaagse vieringen van Sint-Maarten, is vanaf 4 juli via de boekhandel te verkrijgen (€ 24,99) en via de site van Amsterdam University Press.

De tentoonstelling is vrij toegankelijk tijdens openingstijden van de kerk. ma. t/m vr. 10.00 – 17.00 uur; za. 10.00 – 15.15 uur; zo. 12.30 – 16.00 uur.
Meer info: https://hetwondervansintmaarten.nl/tentoonstelling/

 

Wandeling

De brochure ‘In het Voetspoor van Sint Maarten’ bevat  een wandeling langs vele plekken in Utrecht waar herinneringen aan Sint Maarten te vinden zijn. De brochure is gratis te verkrijgen bij VVV en diverse musea. De volledige brochure kunt je ook hier downloaden als PDF.

Het VVV Utrecht biedt een Sint Maartenswandeling aan, waarbij een gids je meeneemt langs alle bijzondere Sint Maartensplekken. Reserveren via infovvv@toerismeutrecht.nl.

 

Documentaire ‘Utrecht de stad van Sint Maarten’

Op zondag 12 juni jl. zond RTV Utrecht de documentaire ‘Utrecht, stad van Sint-Maarten’ uit. Deze documentaire vertelt het verhaal van Utrecht en Sint-Maarten door de ogen van een bijzondere getuige: bisschop Radboud, bisschop van Utrecht tussen 899/900-917.

Radboud bestuurde het bisdom Utrecht in een donkere tijd van het bestaan van de stad. Vikingaanvallen in de negende eeuw hadden het leven in de burcht Utrecht steeds moeilijker gemaakt. De Utrechtse bisschoppen hadden zich al decennia voor Radbouds verkiezing in het veiliger gelegen Deventer teruggetrokken. Ook Radboud was bisschop in ballingschap, maar vergat zijn geliefde Utrecht niet. Hij schreef het Wonderverhaal van Sint-Maarten. Hierin betoogt hij dat steden gewijd aan Sint-Maarten veilig waren voor de agressie van een vreemde overheerser, zolang de burgers van die steden de gedachtenis van Sint-Maarten in ere hielden en niet lieten versukkelen. Om zijn woorden kracht bij te zetten, zette Radboud dit verhaal ook op muziek – muziek die de hele middeleeuwen door in Utrecht werd gezongen tijdens het Zomerfeest van Sint-Maartens Translatie op 4 juli.

De documentaire laat zien hoe Radboud de verering van Sint-Maarten in middeleeuws Utrecht een nieuwe impuls gaf met zijn bijzondere tekst en muziek – de oudste muziek van een bij naam bekende componist van Nederland. Ook wordt in beeld en geluid getoond hoe een groep hedendaagse zangers deze muziek opnieuw leren zingen volgens de retorische effecten die kenmerkend zijn voor Radbouds muziek. Radboud wilde met zijn Wonderverhaal een belangrijke boodschap overbrengen, en hij gebruikte bijzondere muzikale klanken om deze boodschap te laten beklijven.

De muziek van Radboud is in een kostbaar Utrechts handschrift uit de twaalfde eeuw bewaard gebleven. Op het oude middeleeuwse perkament zijn de muzikale gedachten van Radboud weergegeven door op het eerste gezicht onleesbare krabbeltjes. Musicoloog Leo Lousberg vertelt wat voor klanken die oude tekens voorstellen, terwijl het Gregoriaans Koor Utrecht onder leiding van Anthony Zielhorst laat horen hoe dat geklonken kan hebben. Conservator handschriften van de Universiteitsbibliotheek Utrecht Bart Jaski haalt het oude boek uit de ondergrondse kluis en laat het zien met andere, net zo oude Sint-Maartensboeken, die zelden voor het grote publiek te zien zijn. Hoogleraar Middeleeuws Latijn Els Rose vertelt hoe het geloof in de heilige een middeleeuwse stad tot een gelukkige stad maakte, en wat Sint-Maarten ook nu nog voor de stad Utrecht te betekenen heeft.

Klik hier om de documentaire van RTV Utrecht terug te kijken.

Meer informatie over ‘Het wonder van Sint Maarten’: het wondervansintmaarten.nl

(Afbeelding: Sint Maarten in de St. Martinuskerk in Doorn. Foto: kerkfotografie)